Mianem rekuperacji określa się wentylację odzyskującą energię z ogrzanego powietrza. Odbywa się to w sposób ciągły i wymuszony. Kluczowym elementem takiego systemu jest rekuperator, czyli urządzenie, które generuje ruch w instalacji wentylacyjnej, w którym dochodzi do wymiany energii między strumieniem powietrza nawiewanego i wywiewanego.

Rekuperacja i jej zalety

Zasada działania rekuperacji Nowy Sącz opiera się o odzyskanie energii cieplnej z powietrza zewnętrznego, usuwając równocześnie z pomieszczeń zużyte powietrze zawierające wysokie stężenie dwutlenku węgla. Jest ono zastępowane przez świeże powietrze pobierane z zewnątrz, do którego przekazywane jest uprzednio odzyskane powietrze. Proces wymiany energetycznej ma miejsce w wymienniku ciepła rekuperatora. Za sprawą jego specyficznej budowy, drobne strumienie powietrza wywiewanego stykają się ze strumieniami powietrza nawiewanego.

Rekuperacja to gwarancja sporych oszczędności w zakresie ogrzewania budynków. Na uwagę zasługuje tutaj także ciągła, nieprzerwana wymiana zużytego, pełnego wirusów, roztoczy, bakterii oraz dwutlenku węgla powietrze na świeże, zewnętrzne. W bezpośredni sposób przekłada się to na dotlenienie organizmu.

Nowoczesne domy budowane są z wykorzystaniem najnowszych technologii oferowanych przez producentów materiałów budowlanych. Mowa tutaj między innymi o oknach, drzwiach, foliach czy styropianie, które z roku na rok gwarantują coraz wyższy poziom szczelności. Dzięki temu gotowy budynek może być tani w eksploatacji i posiadać niski współczynnik zużycia energetycznego. W szczelnym domu tradycyjna wentylacja nie znajduje zastosowania. Najczęściej jest ona w stanie działać wyłącznie w określonych warunkach atmosferycznych. By wentylacja grawitacyjna była w stanie działać w sposób prawidłowy, niezbędne jest posiadanie okien wyposażonych w nawiewniki okienne. Jedynie wówczas powietrze z zewnątrz będzie w stanie napływać do wnętrza. Gdy okna są szczelne, powietrze płynie z kratki nawiewnej do wnętrza domu i posiada ono identyczną temperaturę, jak to na zewnątrz. W przypadku wentylacji grawitacyjnej liczyć należy się z co najmniej 30 – procentowymi stratami ciepła w budynku. Co za tym idzie, dom pasywny wymaga zastosowania w nim rekuperacji.

Do niewątpliwych atutów rekuperacji zaliczyć można również to, że jej montaż pozwala na wykorzystanie zgromadzonej w gruncie energii. Na głębokości około 1,5 – 2 metrów zakopywana jest instalacja z glikolem będącym nośnikiem energii, który wstępnie ogrzewa w sezonie zimowym i schładza latem nawiewane powietrze.

System rekuperacji – co to takiego?

System rekuperacji Małopolska tworzy wymiennik krzyżowy oraz układ kanałów wentylacyjnych, którymi rozprowadzane jest powietrze. Ilości powietrza nawiewanego oraz wywiewanego równoważą się, co sprawia, że rekuperacja często nazywana jest zrównoważoną wentylacją nawiewno – wywiewną z odzyskiem ciepła. Do czynienia mamy tu z przepływem powietrza z pomieszczeń na zewnątrz (jest to wyrzut zużytego powietrza) oraz z zewnątrz do pomieszczeń (nawiew świeżego powietrza). W wymienniku rekuperatora dochodzi do spotkania powietrza wyciąganego z pomieszczeń oraz nawiewanego. Nie mieszają się one ze sobą, a zamiast tego mijają, oddając energię. W bezpośredni sposób przekłada się to na oszczędności. Za ruch powietrza w rekuperatorze odpowiadają 2 wentylatory znajdujące się po obu stronach wymiennika ciepła. Stały przepływ powietrza sprawia, że we wnętrzu pomieszczeń powietrze jest świeże, o niskim poziomie wilgotności oraz dwutlenku węgla. Przekłada się to na dobre samopoczucie, efektywny wypoczynek i komfortowy sen. Co więcej, nawiewane powietrze jest filtrowane z drobinek kurzu oraz większych zanieczyszczeń.

Jaka jest generalna zasada ruchu powietrza? Zużyte powietrze jest usuwane z łazienki, kuchni, garderoby oraz korytarza i nawiewane do salonu oraz sypialni. Część pomieszczeń, takich jak kuchnia z jadalnią posiada zarówno nawiew, jak i wywiew, a część z nich jest pozbawiona punktów nawiewnych i wywiewnych (określa się je mianem pomieszczeń transferowych). Każdy dom, ze względu na specyfikę układu poszczególnych pomieszczeń, jest wentylowany w unikalny sposób. Co za tym idzie – wymaga on indywidualnego projektu rekuperacji.

Zasada działania rekuperacji

Jak już zostało wspomniane, rekuperacja jest wentylacją z odzyskiem ciepła i energooszczędnym sposobem na to, aby dostarczyć świeże powietrze do pomieszczeń i usunąć zużyte razem z zanieczyszczeniami, takimi jak między innymi dwutlenek węgla oraz kurz. System rekuperacji gwarantuje odzysk energii z usuwanego ciepła, co sprawia, że wytworzone raz ciepło jest ponownie wykorzystywane. Świeże powietrze z zewnątrz jest zasysane przez otwór w budynku. Następnie przechodzi przez wymiennik ciepła rekuperatora i ogrzewa się w jego kanalikach od powietrza usuwanego. W kolejnym etapie jest ono nawiewane do poszczególnych pomieszczeń. Taka sama ilość wilgotnego, ciepłego powietrza jest usuwana z kuchni i łazienki. Zużyte powietrze oddaje swoją energię do świeżego powietrza wchodzącego z zewnątrz, bez mieszania się z nim.

Prawidłowo zaprojektowany i wykonany system rekuperacji gwarantuje: oszczędności na ogrzewaniu budynku sięgające 50%, nieustanną obecność świeżego powietrza przez cały rok, bez konieczności otwierania okien, oszczędności na montażu pompy ciepła z rekuperacją oraz filtrowanie powietrza nawiewanego.

Rekuperacja jest wykonywana zamiast wentylacji grawitacyjnej. Sprawia to, że domy, w których można ją znaleźć nie posiadają kominów wentylacyjnych. Niezbędne jest natomiast pozostawienie komina spalinowego do pieca czy kominka. Każdy energooszczędny dom powinien posiadać rekuperację. W budynkach pasywnych nie jest ona natomiast obowiązkowa.

Czym kierować się przy wyborze firmy specjalizującej się w instalacji rekuperacji?

Na rynku znaleźć można szereg firm zajmujących się wykonywaniem rekuperacji. Różnić mogą się one zarówno jakością, jak i ceną oferowanych usług. Kluczowym elementem jest tutaj dobry projekt systemu odwzorowany w rzeczywistości.

Aby móc wykonać projekt inżynierski, niezbędne będą ostateczne rzuty z poszczególnych kondygnacji. Inżynier, bazując na obowiązujących przepisach i normach wentylacyjnych oraz wewnętrznych wytycznych, zobowiązany jest do: obliczenia zapotrzebowania poszczególnych pomieszczeń na ilość powietrza, dobrania ilości punktów nawiewnych oraz wywiewnych, wyboru pomieszczenia, w którym znajdować będzie się rekuperator, dopasowania rodzaju przewodów wentylacyjnych, wytyczenia trasy, jaką prowadzić będzie instalacja wentylacyjna oraz wyboru rekuperatora o odpowiedniej mocy.

Najtańszy jest rekuperator o możliwie jak najniższej mocy. Jeżeli będzie ona zbyt niska, będzie on musiał pracować na bardzo wysokich obrotach, generując hałas. Jak zatem wybrać idealne urządzenie tego typu? Najlepszym rozwiązaniem jest rekuperator przeciwprądowy wyposażony w wymiennik prądowy z odzyskiem ciepła sięgającym 94%. Przed zakupem należy sprawdzić z jaką głośnością pracuje, czy jest możliwe zastosowanie w nim filtrów o podwyższonej klasie filtracji F7 zatrzymujących znaczącą część pyłu znajdującego się w smogu, czy posiada system antyzamrożeniowy, jaka jest jego wydajność przy danym sprężeniu, ile prądu zużywa, czy współpracuje z automatyką domu inteligentnego, czy możliwe jest zastąpienie zwykłego wymiennika entalpicznym, który odzyskuje wilgoć oraz czy zastosowany w nim bypass jest automatyczny. Osoby chcące dodatkowo zamontować gruntowy wymiennik ciepła powinny się upewnić, czy możliwe będzie jego podłączenie.

Znajdujące się w rekuperatorze filtry zatrzymują kurz oraz większe cząsteczki zanieczyszczonego powietrza. Jak duże? O tym decyduje klasa danego filtra. W nowych rekuperatorach montuje się 2 zwykłe, czarne filtry klasy G4. Czerwone, klasy F7 stosowane są na kanale nawiewającym powietrze do pomieszczeń, dając gwarancję jego filtrowania. Filtry sprawdzać powinno się co miesiąc, a wymieniać, gdy ulegną zabrudzeniu.

By system rekuperacji był w stanie funkcjonować w sposób prawidłowy, zapewniając możliwie jak najlepsze efekty, nie wystarczy sam rekuperator. Niezbędne jest również prawidłowe zaprojektowanie i wykonanie instalacji.

Po montażu, system powinien zostać wyregulowany w taki sposób, aby taka sama ilość powietrza była nawiewana i wyciągana. W przeciwnym wypadku, do czynienia możemy mieć z nadciśnieniem. Równie istotne jest ustawienie punktów nawiewnych i wywiewnych w taki sposób, aby odzwierciedlały one zaprojektowane wartości.

Na rekuperację najlepiej zdecydować się już na etapie projektu domu. Ostatnim momentem na to jest stan surowy zamknięty. Rekuperator zamontować można w dowolnym pomieszczeniu technicznym, takim jak na przykład pralnia czy garaż. Nic nie stoi również na przeszkodzie, aby znalazł się on na poddaszu.

Rekuperacja a ogrzewanie i klimatyzacja

Najważniejsza funkcja systemu wentylacyjnego z odzyskiem ciepła to dostarczanie świeżego powietrza do pomieszczeń i usuwanie zużytego z wysoką zawartością dwutlenku węgla czy wilgoci. Oprócz tego, nawiewane powietrze jest oczyszczane – czy to w sposób podstawowy przy pomocy filtrów znajdujących się w rekuperatorze, czy zaawansowany, na poziomie mikrobiologicznym, przy równoczesnej jonizacji powietrza nawiewanego. Dzięki wymiennikowi ciepła rekuperatora, procesowi wymiany ciepła towarzyszy odzysk energii. Dzięki temu, że odzyskuje on energię powietrza wywiewanego z pomieszczeń, w okresach przejściowych pracuje z mniejszą mocą lub nie załącza się wcale. Dzięki temu możliwe są oszczędności na ogrzewaniu na poziomie sięgającym 50%.

Należy zdawać sobie sprawę z tego, że rekuperacja nie jest w stanie zastąpić systemu grzewczego nawet wówczas, gdy do czynienia mamy z domem pasywnym. Jej zadanie opiera się o ograniczenie pracy i mocy działania systemu grzewczego. Jest to możliwe dzięki temu, że znajdujący się rekuperatorze wymiennik ciepła oddaje część energii z ogrzanego, wyciąganego z pomieszczeń ogrzanego powietrza, do tego, które jest do nich nawiewane. Efekt – znacząco ograniczenie zapotrzebowania energetycznego budynku.